CPU Çekirdeği Nedir?

CPU çekirdeği, işlemcinin içinde yer alan ve komutları bağımsız olarak yürütebilen işlem birimidir. Dört çekirdekli bir işlemci, dört ayrı işi aynı anda yürütebilir. Sunucularda çekirdek sayısı, aynı anda kaç isteğin beklemeye girmeden karşılanabileceğini belirlediği için doğrudan kapasiteyle ilgilidir.

Çekirdek sayısı ile çekirdek hızı arasındaki fark nedir?

İkisi farklı sorulara cevap verir. Çekirdek hızı (GHz), tek bir işin ne kadar çabuk bittiğini; çekirdek sayısı ise kaç işin aynı anda yürüyebildiğini belirler.

Bu ayrım pratikte şuna dönüşür: tek bir kullanıcının açtığı ağır bir sayfa, yüksek saat hızından fayda görür. Aynı anda yüz kullanıcının site gezmesi ise çok çekirdekten fayda görür. Birçok sunucu iş yükü ikinci gruba girer, çünkü web sunucusu her isteği ayrı bir iş parçacığı olarak ele alır.

Yanlış anlaşılan nokta şudur: çekirdek sayısını iki katına çıkarmak, tek bir işlemi iki kat hızlandırmaz. Yalnızca aynı anda daha fazla işlem yürütülmesini sağlar. Tek çekirdek üzerinde çalışan bir hesaplama, sekiz çekirdekli sunucuda da aynı sürede biter.

vCPU nedir, fiziksel çekirdekten farkı ne?

vCPU (sanal işlemci), sanal sunuculara tahsis edilen işlem birimidir. Sanallaştırma katmanı, fiziksel çekirdekleri sanal sunucular arasında paylaştırır ve her sunucuya belirli sayıda vCPU sunar.

Fark, tahsis biçimindedir. Bir fiziksel çekirdek yalnızca sizindir; bir vCPU ise çoğu yapılandırmada fiziksel bir çekirdeğin zaman dilimlerine karşılık gelir. Aynı fiziksel makinede başka sunucular da çalıştığı için, komşu yoğunluğu performansı etkileyebilir.

Bu tablo, sağlayıcıya sorulacak asıl soruyu da işaret eder: vCPU’lar garantili mi, yoksa paylaşımlı mı? Garantili yapılandırmalarda komşu yükü performansınıza yansımaz.

Sunucu için kaç çekirdek gerekir?

Doğru sayı, iş yükünün türüne göre belirlenir. Genel bir çerçeve şöyle çizilebilir:

• Tanıtım sitesi, blog, kurumsal site. Eşzamanlı ziyaretçi sayısı düşükse az sayıda çekirdek yeterlidir; darboğaz genellikle işlemcide değildir.
• E-ticaret sitesi. Ürün filtreleme ve sepet işlemleri her istekte hesaplama üretir. Kampanya dönemlerindeki tepe yükü, ortalama yüke göre planlamayı yanıltır.
• Veritabanı sunucusu. Eşzamanlı sorgu sayısı arttıkça çekirdek talebi artar; ancak burada RAM çoğu zaman işlemciden daha kritiktir.
• Uygulama ve API sunucuları. Her istek bağımsız işlendiği için çok çekirdekten doğrudan fayda görür.
• Video kodlama, derleme, veri işleme. Bu işler çekirdek sayısıyla neredeyse doğrusal hızlanır; en çok fayda gören kategoridir.

Sayıyı tahminle değil ölçümle belirlemek gerekir. Mevcut bir sunucunuz varsa yoğun saatlerdeki işlemci kullanımına bakmak, en güvenilir başlangıç noktasıdır.

İhtiyacın işlemcide olduğu nasıl anlaşılır?

Sunucu yavaşladığında ilk refleks çekirdek eklemektir; oysa yavaşlığın kaynağı çoğu zaman başka yerdedir. Ayrımı yapmak için üç göstergeye bakılır.

İşlemci kullanım oranı. Yoğun saatlerde sürekli yüksek seyrediyorsa işlemci gerçekten darboğazdır. Kısa sıçramalar normaldir.

Yük ortalaması (load average). Bu değer çekirdek sayısının belirgin biçimde üzerindeyse, işler kuyrukta bekliyor demektir.

Bekleme türü. İşlemci boştayken sistem yine de yavaşsa, bekleme diskte veya bellektedir. Bu durumda çekirdek eklemek sonucu değiştirmez.

Bellek tarafının nasıl planlanacağını sunucu RAM yazısında ele aldık; iki kaynağı birlikte değerlendirmek gerekir.

Çekirdek sayısı sonradan artırılabilir mi?

Sanal sunucularda bu genellikle mümkündür ve fiziksel sunucuya göre çok daha hızlıdır. Yapılandırma değişikliği panelden talep edilir; çoğu durumda sunucunun yeniden başlatılması yeterlidir.

Bu esneklik, başlangıçta gereğinden büyük bir sunucu almanın gereksiz olduğu anlamına gelir. Ölçülen ihtiyaca yakın bir yapılandırmayla başlayıp, izleme verisi biriktikçe büyütmek hem ekonomik hem daha isabetlidir. Mevcut yapılandırma seçeneklerini sanal sunucu sayfasından inceleyebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Çekirdek sayısını artırmak siteyi hızlandırır mı?

Yalnızca darboğaz işlemcideyse. Eşzamanlı ziyaretçi sayısı yüzünden istekler kuyrukta bekliyorsa fayda belirgindir. Yavaşlık disk, bellek veya uygulama kodundan kaynaklanıyorsa değişiklik hissedilmez.

Thread ile çekirdek aynı şey mi?

Değil. Çekirdek fiziksel bir birimdir; thread ise bir çekirdeğin aynı anda birden fazla iş parçacığı yürütebilmesidir. Sekiz çekirdekli bir işlemci on altı thread sunabilir, ancak bu on altı çekirdek anlamına gelmez.

Az çekirdek ama yüksek hız mı, çok çekirdek ama düşük hız mı?

Eşzamanlı istek sayısı yüksekse çok çekirdek; tek tek ağır işlemler çalıştırılıyorsa yüksek saat hızı önceliklidir. Web sunucuları çoğunlukla birinci gruba girer.

Kullanmadığım çekirdek zarar verir mi?

Performans açısından zarar vermez, yalnızca maliyet olarak kalır. Kullanılmayan kapasitenin tek gerçek karşılığı ödenen ücrettir.