Colocation, satın aldığınız fiziksel sunucuyu kendi ofisinizde değil, bir veri merkezinin kabininde barındırmanızdır. Donanım sizin mülkiyetinizde kalır; veri merkezi yalnızca alan, kesintisiz elektrik, soğutma, yangın güvenliği ve internet bağlantısını sağlar. Türkçede bu hizmete genellikle sunucu barındırma denir.
Colocation nasıl çalışır?
Colocation’da iş bölümü nettir: donanım sizin, altyapı sağlayıcının. Sunucunuzu kargoyla veya elden veri merkezine teslim edersiniz, teknik ekip kabine monte eder, elektrik ve ağ bağlantısını yapar. Bu andan sonra sunucuya uzaktan bağlanır ve tıpkı kendi ofisinizdeki gibi yönetirsiniz.
Sağlayıcı işletim sistemine, uygulamalarınıza veya verinize karışmaz. Sorumluluğu fiziksel katmanla sınırlıdır: kabin kapalı ve kilitli mi, jeneratör devrede mi, sıcaklık ve nem aralıkta mı, ağ omurgası ayakta mı. Donanım arızalanırsa parça değişimi sizin işinizdir; birçok sağlayıcı bunun için “remote hands” adı verilen ücretli bir el uzatma hizmeti sunar.
Colocation ile hosting ve kiralık sunucu arasındaki fark nedir?
Fark, donanımın kime ait olduğunda başlar. Hosting ve kiralık sunucuda donanım sağlayıcınındır, siz kullanım hakkı satın alırsınız. Colocation’da donanımı siz satın alır, siz sahiplenirsiniz; veri merkezinden yalnızca onu çalıştıracak ortamı kiralarsınız.
| Donanım sahibi | Yatırım | Yönetim | |
|---|---|---|---|
| Paylaşımlı hosting | Sağlayıcı | Düşük, aylık | Sağlayıcı |
| Sanal sunucu (VDS) | Sağlayıcı | Düşük, aylık | Kullanıcı (yazılım) |
| Kiralık fiziksel sunucu | Sağlayıcı | Orta, aylık | Kullanıcı (yazılım) |
| Colocation | Kullanıcı | Yüksek, peşin | Kullanıcı (donanım + yazılım) |
Bu tablo aynı zamanda kararın nerede verildiğini gösterir. Sunucuyu peşin almak istemiyorsanız colocation’a gerek yoktur; sağlayıcının donanımını kiralamak daha hızlı ve esnek bir yoldur. Sunucuyu peşin almak istemiyorsanız colocation gereksizdir; sağlayıcının donanımını kiralamak daha hızlı bir yoldur.
Kendi sunucunuzu veri merkezine koymak, evde barındırmaktan neden farklı?
Fark, kesintisizlikte ve bağlantı kalitesindedir. Evde veya ofiste tuttuğunuz bir sunucu, elektrik kesildiğinde durur; klima bozulduğunda ısınır; internet sağlayıcınız arıza verdiğinde erişilemez hale gelir. Bunların hiçbirinde yedeğiniz yoktur.
Veri merkezinde ise her katman çiftlenmiştir. Elektrik iki ayrı hattan gelir, kesintide jeneratör devreye girer, aradaki boşluğu kesintisiz güç kaynakları kapatır. Soğutma sistemi yedeklidir. İnternet birden fazla operatörden alınır, biri düşerse trafik diğerine kayar. Fiziksel güvenlik kartlı geçiş ve kamerayla sağlanır.
Bunun bir de yasal tarafı vardır. Ofiste duran bir sunucunun kim tarafından, ne zaman açıldığı kayıt altında değildir. Veri merkezinde her fiziksel erişim loglanır; kişisel veri işleyen kurumlar için bu kayıt zinciri çoğu zaman şart olur.
Colocation hizmeti neleri kapsar?
Standart bir colocation paketi şu kalemleri içerir:
- Kabin alanı. Sunucunuzun kapladığı raf yüksekliği. Tam kabin, yarım kabin veya U bazlı kiralama seçenekleri bulunur.
- Elektrik. Belirli bir amper veya kilowatt tahsisi. Bu limit aşılırsa ek ücret doğar; colocation faturasının en çok değişen kalemi budur.
- Soğutma. Kabin içi sıcaklığın donanım için güvenli aralıkta tutulması.
- İnternet bağlantısı. Belirli bir port hızı ve aylık trafik kotası veya taahhütlü bant genişliği.
- IP adresi. Genellikle birkaç sabit IPv4 ve bir IPv6 bloğu.
- Fiziksel güvenlik ve erişim. Kilitli kabin, kartlı geçiş, kamera kaydı, randevulu ziyaret.
Kapsam dışında kalanlar da en az bunlar kadar önemlidir: işletim sistemi kurulumu, yazılım güncellemeleri, yedekleme ve donanım parçası genellikle pakete dahil değildir.
Sunucu barındırmada lokasyon nasıl seçilir?
Lokasyon seçimini kullanıcılarınızın nerede olduğu belirler. Sunucu ile ziyaretçi arasındaki fiziksel mesafe gecikmeye (latency) doğrudan yansır; ağırlıklı olarak Türkiye’den trafik alan bir servis için Türkiye içindeki bir veri merkezi, yurt dışındaki bir tesise göre gözle görülür biçimde daha hızlı yanıt verir.
İkinci kriter erişilebilirliktir. Donanım arızasında sunucunun başına gitmeniz gerekebilir; şehir içi bir tesis, uçak yolculuğu gerektiren bir tesisten farklıdır. Üçüncü kriter mevzuattır: bazı veri türleri için verinin Türkiye sınırları içinde tutulması gerekir. Lokasyonun performansa etkisini sunucu lokasyonu neden önemlidir yazısında ayrıntılı ele aldık.
Sunucunuz kaç U yer kaplar?
U, kabinlerde kullanılan standart yükseklik birimidir ve 1U yaklaşık 4,4 santimetreye karşılık gelir. Tipik bir rack sunucu 1U veya 2U’dur; disk yoğun modeller 4U’ya çıkabilir. Kaç U yer tuttuğunuz doğrudan fiyatlandırmayı etkilediği için, sunucuyu satın almadan önce hangi kasa tipinde olduğunu bilmek gerekir. Masaüstü (ATX) kasalar kabine monte edilemediğinden colocation’a uygun değildir.
Sunucu barındırma fiyatları nasıl belirlenir?
Fiyat üç değişkenin bileşimidir: kapladığınız yer, çektiğiniz elektrik ve kullandığınız bant genişliği. Bu üçü aynı anda artmaz — örneğin az yer kaplayan ama yüksek güç tüketen bir sunucu, geniş ama düşük tüketimli bir kurulumdan pahalıya gelebilir.
Elektrik kalemi çoğu zaman sürprizin kaynağıdır. Sözleşmede taahhüt edilen amper değeri aşıldığında ek ücret işler; bu yüzden sunucunun tam yük altındaki tüketimini önceden ölçmek gerekir. Bant genişliğinde ise iki model vardır: aylık trafik kotası (kota aşımında ek ücret) veya taahhütlü hız (kullansanız da kullanmasanız da sabit).
Bunlara kurulum bedeli, ek IP adresi, remote hands saat ücreti ve varsa yedek elektrik hattı gibi kalemler eklenir. Güncel tutarlar sağlayıcıya ve kabin doluluğuna göre değiştiği için, tekliflerin bu kalemler tek tek yazılı halde karşılaştırılması sağlıklıdır.
Colocation kimin için mantıklı, kimin için değil?
Colocation, elinde zaten sunucu donanımı olan veya özel donanım gereksinimi bulunan kurumlar için mantıklıdır. Lisans nedeniyle belirli bir işlemciye bağlıysanız, standart dışı bir GPU veya depolama yapılandırmasına ihtiyacınız varsa ya da mevcut sunucularınızın amortismanı sürüyorsa, donanımı taşıyıp altyapıyı kiralamak makul bir yoldur.
Buna karşılık yeni başlayan bir proje, tek bir web sitesi veya trafiği tahmin edilemeyen bir servis için colocation ağır bir karardır. Peşin donanım yatırımı, arıza riskini üstlenmek ve kapasiteyi büyütmenin yeni donanım almayı gerektirmesi bu modeli yavaşlatır. Bu durumlarda sanal veya kiralık fiziksel sunucu daha esnek kalır.
Kendi donanımınızı taşımadan fiziksel sunucu performansı arıyorsanız, verimin.com.tr sunucu barındırma çözümleri sayfasından uygun yapılandırmayı inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Colocation ve co-location aynı şey mi?
Evet. İkisi de aynı hizmeti tanımlar; Türkçe kaynaklarda “sunucu barındırma” olarak da geçer. Yazım farkı bir anlam farkı taşımaz.
Colocated ne demek?
Bir sunucunun colocation hizmetiyle bir veri merkezinde barındırılıyor olması durumudur. “Sunucumuz colocated” ifadesi, donanımın müşteriye ait olduğunu ve veri merkezinde durduğunu anlatır.
Borsa İstanbul colocation ne demek?
Bu, finansal işlem sunucularının borsanın kendi veri merkezine yerleştirilmesini tanımlar. Amaç emir iletim süresini mümkün olduğunca kısaltmaktır. Genel colocation hizmetiyle mantığı aynıdır, ancak erişim koşulları borsa tarafından belirlenir.
Sunucumu veri merkezine nasıl teslim ederim?
Çoğu sağlayıcı hem kargo hem elden teslimi kabul eder. Teslimden önce sunucunun kasa tipi, U yüksekliği, güç tüketimi ve ağ yapılandırması sağlayıcıyla paylaşılır; montaj randevusu buna göre planlanır.
