Subdomain Nedir? Alt Alan Adı Oluşturma ve Kullanım Rehberi

Subdomain, bir alan adının önüne eklenen ve o alan adına bağlı ayrı bir bölüm oluşturan üçüncü seviye adres birimidir. blog.ornek.com adresindeki “blog” kısmı bir subdomain’dir. Ana alan adınız aynı kalır, ancak onun altında teknik olarak bağımsız çalışan yeni bir adres elde edersiniz.

Bu rehberde subdomain’in alan adı hiyerarşisindeki yerini, alt klasörden farkını, cPanel üzerinden oluşturma adımlarını, gereken DNS kayıtlarını, SSL durumunu, sık karşılaşılan hataları ve SEO etkisini bulacaksınız. Anlatım hem ilk sitesini kuranlar hem de mevcut yapısını bölmek isteyen webmasterlar için hazırlandı.

Subdomain ne demek ve alan adı yapısında nereye oturur?

Subdomain, alan adı hiyerarşisinde ikinci seviye alan adının solunda yer alan etikettir. blog.ornek.com adresini sağdan sola okuduğunuzda sırasıyla uzantıyı (.com), ikinci seviye alan adını (ornek) ve subdomain’i (blog) görürsünüz.

Bu yapı DNS’in ağaç mantığından gelir. Her nokta bir seviye ayırır ve her seviyeye “etiket” denir. Bir etiket en fazla 63 karakter olabilir, tam alan adının tamamı ise 253 karakteri aşamaz. Etiketlerde harf, rakam ve tire kullanılır; tire başta veya sonda bulunamaz.

Çok bilinmeyen bir ayrıntı şudur: www da teknik olarak bir subdomain’dir. ornek.com ile www.ornek.com farklı iki host adıdır ve ikisinin de DNS’te ayrı kaydı olması gerekir. Aynı şekilde subdomain’i katmanlayabilirsiniz; test.blog.ornek.com geçerli bir adrestir ve dördüncü seviyede çalışır. Pratikte iki seviyeden fazlasına inmek yönetimi zorlaştırır.

Subdomain açabilmek için önce bir alan adına sahip olmanız gerekir. Alan adı tescili ve yönetimi tamamlandıktan sonra, o alan adı altında açacağınız subdomain sayısı için genellikle ek bir tescil ücreti oluşmaz; sınırı hosting paketiniz belirler.

Subdomain ile alt klasör (subdirectory) arasındaki fark nedir?

Subdomain ayrı bir host adıdır, alt klasör ise aynı host üzerindeki bir dizin yoludur. blog.ornek.com bir subdomain, ornek.com/blog ise alt klasördür. İkisi de tarayıcıda benzer görünür ama teknik davranışları farklıdır.

Tarayıcılar için blog.ornek.com ve ornek.com iki ayrı kökendir. Bu nedenle iki adres arasında JavaScript ile veri çekecekseniz CORS başlıkları tanımlamanız gerekir. Oturum çerezini paylaşmak isterseniz çerezi ana alan adı kapsamında (.ornek.com) yazmanız gerekir.

Seçim kuralı sadedir: içerik ana sitenin konusunu destekliyorsa alt klasör, teknik veya kurumsal olarak ayrışan bir yapı kuruyorsanız subdomain uygundur.

Subdomain hangi durumlarda kullanılır?

Subdomain, ana siteden ayrışması gereken her bölüm için kullanılır. En yaygın senaryolar blog, mağaza, destek merkezi, API servisi, statik dosya sunumu ve test ortamıdır.

Pratikte sık görülen kullanımlar şunlardır:

• Farklı teknoloji: Ana site WordPress ile çalışırken uygulamanız Node.js veya Python isteyebilir. Uygulamayı app.ornek.com üzerinde ayrı çalıştırırsınız.
• Test ve geliştirme: test.ornek.com veya staging.ornek.com üzerinde deneme yaparsınız. Bu subdomain’i mutlaka parola korumasına alın ve arama motorlarına kapatın.
• Dil ve ülke ayrımı: en.ornek.com veya de.ornek.com ile farklı pazarları ayırırsınız.
• Servis ayrımı: mail.ornek.com, panel.ornek.com, cdn.ornek.com gibi adreslerle hizmetleri isimlendirirsiniz.
• Müşteri bazlı yapı: Yazılım hizmeti veriyorsanız her müşteriye musteri1.ornek.com biçiminde ayrı bir subdomain tanımlarsınız.

Ayrı subdomain kullanmanın operasyonel bir faydası daha vardır: yoğun trafikli bir bölümü, ana siteyi etkilemeden farklı bir sunucuya taşıyabilirsiniz. Bunun için sadece ilgili DNS kaydını değiştirmeniz yeterlidir.

cPanel üzerinden subdomain nasıl oluşturulur?

cPanel’de subdomain, “Domains” (eski sürümlerde “Subdomains”) bölümünden birkaç adımda oluşturulur. İşlem hosting panelinde yapılır ve genellikle bir dakikadan kısa sürer.

Adımlar şu şekildedir:

1. cPanel’e giriş yapın ve Domains bölümünü açın.
2. Create A Domain düğmesine tıklayın.
3. Domain alanına tam adresi yazın: blog.ornek.com
4. Share document root seçeneğinin işaretini kaldırın. Bu seçenek işaretliyken subdomain ana sitenin dosyalarını gösterir.
5. Document root satırını kontrol edin. cPanel varsayılan olarak public_html/blog gibi bir dizin önerir; isterseniz değiştirin.
6. Submit ile kaydedin.

cPanel’in 100 ve üzeri sürümlerinde ayrı “Subdomains” ekranı kaldırılmış, subdomain oluşturma işlemi Domains ekranıyla birleştirilmiştir. Alan adınızın nameserver kayıtları aynı sunucuyu gösteriyorsa cPanel, subdomain için gereken DNS kaydını otomatik ekler.

Oluşturma sonrası adres çoğu durumda birkaç dakika içinde açılır. Ancak DNS önbelleği nedeniyle bazı ağlarda yayılma 24 saati bulabilir. Bu süre kaydın TTL değerine ve ara sunucuların önbellek davranışına göre değişir.

Subdomain için hangi DNS kaydı gerekir?

Subdomain için A, AAAA veya CNAME kayıtlarından biri gerekir. Hedef bir IP adresiyse A (IPv4) ya da AAAA (IPv6), hedef başka bir host adıysa CNAME kullanılır.

Kayıt seçimini şöyle yapabilirsiniz:

• A kaydı: blog adını doğrudan sunucunun IPv4 adresine bağlar. En yaygın kullanımdır.
• AAAA kaydı: Aynı işi IPv6 adresi için yapar.
• CNAME kaydı: blog adını başka bir host adına takma ad olarak bağlar. Harici bir servis kullanıyorsanız gereklidir.
• Wildcard kaydı: *.ornek.com biçiminde tanımlanır ve tanımlanmamış tüm subdomain isteklerini tek hedefe yönlendirir.

CNAME kullanırken bir kısıt vardır: aynı isim üzerinde CNAME ile başka kayıt türleri bir arada bulunamaz. Yani blog için CNAME tanımladıysanız aynı isme ayrıca A veya MX kaydı ekleyemezsiniz.

TTL değeri kaydın ne kadar süre önbellekte tutulacağını belirler. Genel kullanımda 3600 saniye (1 saat) uygundur. Sunucu taşıma planlıyorsanız, geçişten birkaç saat önce TTL’i 300 saniyeye düşürün; böylece değişiklik daha hızlı yayılır. Alan adınızın nameserver’ları harici bir DNS servisindeyse kaydı cPanel’de değil, o servisin panelinde eklemeniz gerekir.

Subdomain başka bir adrese nasıl yönlendirilir?

Subdomain yönlendirmesi DNS katmanında değil, HTTP katmanında yapılır. DNS sadece adresin hangi sunucuya gideceğini çözer; yönlendirme kararını web sunucusu verir. Bu nedenle önce subdomain’in DNS kaydı çalışır durumda olmalıdır.

cPanel’de en pratik yol Redirects bölümüdür. Buradan subdomain’i seçer, hedef adresi yazar ve yönlendirme tipini belirlersiniz. Kalıcı taşıma için 301, geçici durumlar için 302 kullanılır. 301 yönlendirmesi tarayıcı tarafından önbelleğe alınır, bu yüzden test aşamasında 302 tercih edilir.

Yönlendirmeyi kurduktan sonra curl -I komutuyla dönen durum kodunu kontrol edin. Yanıtta 301 veya 302 satırını ve doğru Location başlığını görmeniz gerekir.

Subdomain SSL sertifikası ile korunur mu?

Evet, subdomain SSL sertifikasıyla korunur; ancak ana alan adının sertifikası subdomain’i otomatik kapsamaz. ornek.com için alınan tek alan adlı bir sertifika, blog.ornek.com adresini doğrulamaz. Tarayıcı bu durumda sertifika uyarısı gösterir.

Üç çözüm vardır. Birincisi, her subdomain için ayrı sertifika almaktır. İkincisi, sertifikanın SAN alanına ilgili subdomain’i eklemektir. Üçüncüsü wildcard sertifikadır; *.ornek.com biçiminde tanımlanır ve tek seviyedeki tüm subdomain’leri kapsar.

Wildcard sertifikanın önemli bir sınırı vardır: sadece bir seviye kapsar. *.ornek.com sertifikası blog.ornek.com’u korur, ancak test.blog.ornek.com’u korumaz. Ayrıca wildcard sertifika alırken DNS tabanlı doğrulama (DNS-01) yapmanız istenir.

cPanel’deki AutoSSL özelliği, yeni oluşturduğunuz subdomain’ler için ücretsiz sertifikaları genellikle otomatik kurar. Let’s Encrypt sertifikalarının geçerlilik süresi 90 gündür ve yenileme otomatik çalışır. Sertifika kurulduktan sonra sayfa içindeki http:// ile başlayan görsel ve script bağlantılarını da güncelleyin; aksi halde karışık içerik (mixed content) uyarısı alırsınız.

“Subdomain already exists” hatası neden alınır?

Bu hata, oluşturmak istediğiniz subdomain adının sunucuda zaten tanımlı olduğunu gösterir. Kayıt görünürde silinmiş olsa bile DNS bölgesinde veya Apache yapılandırmasında bir iz kalmış olabilir.

En sık görülen nedenler şunlardır:

• Aynı subdomain daha önce oluşturulmuş ve Domains listesinde duruyor.
• Aynı ad addon domain veya park edilmiş alan adı olarak tanımlanmış.
• DNS bölgesinde aynı isimde bir A veya CNAME kaydı mevcut.
• Subdomain aynı sunucudaki başka bir cPanel hesabına tanımlı.
• Önceki silme işlemi yarım kalmış; kayıt Apache yapılandırmasında kalmış.

Kontrolü şu sırayla yapın: önce Domains listesine bakın, sonra Zone Editor üzerinden ilgili ismi arayın. Bulduğunuz artık kaydı silip işlemi tekrarlayın. Subdomain başka bir hesaba tanımlıysa bunu yalnızca sunucu yöneticisi kaldırabilir; bu durumda hosting sağlayıcınızın destek ekibine kaydın sunucu genelinde kontrol edilmesi için talep açın.

Ücretsiz subdomain kullanmak mantıklı mı?

Ücretsiz subdomain, başka birinin alan adı altında size verilen bir adrestir; örneğin siteniz.platform.com. Kısa vadeli deneme için işe yarar, ticari bir proje için uygun değildir.

Temel sorun mülkiyettir. Adres size ait olmadığı için taşıyamazsınız, satamazsınız ve sağlayıcı hizmeti kapattığında adresi kaybedersiniz. Kurduğunuz otorite ana alan adına yazılır. Ayrıca kurumsal e-posta adresi oluşturamaz, DNS kayıtları üzerinde tam kontrol sahibi olamazsınız.

Buna karşılık kendi alan adınız altında açtığınız subdomain’ler tamamen sizindir ve çoğu hosting paketinde ek ücret gerektirmez. Kendi alan adınızda açtığınız bir subdomain’e site kuracaksanız, WordPress’te subdomain kurulumu adımlarını inceleyerek dosya dizini ve veritabanı yapılandırmasını doğru kurabilirsiniz.

Subdomain SEO’yu nasıl etkiler?

Subdomain, arama motorları tarafından ana alan adıyla ilişkili ama ayrı taranan bir host olarak değerlendirilir. Ana sitenin sinyalleri subdomain’e birebir aktarılmaz; bu yüzden her subdomain kendi içerik ve bağlantı geçmişini oluşturur.

Bunun üç pratik sonucu vardır. Birincisi, robots.txt dosyası host bazlıdır. blog.ornek.com için ayrı bir robots.txt dosyası sunmanız gerekir. İkincisi, her subdomain kendi site haritasına ihtiyaç duyar. Üçüncüsü, Search Console’da URL öneki mülkü subdomain’leri kapsamaz; tüm alt adresleri tek yerden izlemek için alan adı (domain) mülkü eklemeniz gerekir.

Karar verirken şu ölçütü kullanın: içerik ana sitenin konu bütünlüğünü besliyorsa alt klasör daha verimlidir, çünkü tüm sinyaller tek host altında toplanır. İçerik ayrı bir kitleye hitap ediyor veya farklı bir teknoloji üzerinde çalışıyorsa subdomain doğru seçimdir.

En sık yapılan hata test ortamlarının indekslenmesidir. staging.ornek.com üzerindeki kopya içerik indekslenirse ana sitenizle çakışır. Bu subdomain’i sunucu seviyesinde parola korumasına alın; sadece noindex etiketine güvenmeyin.

Özet

• Subdomain, alan adınızın önüne eklenen üçüncü seviye adres birimidir ve ayrı bir host gibi davranır.
• Ayrı DNS kaydı (A, AAAA veya CNAME) gerektirir; yönlendirme ise DNS’te değil HTTP katmanında yapılır.
• Ana alan adının SSL sertifikası subdomain’i kapsamaz; SAN veya wildcard sertifika gerekir, wildcard yalnızca tek seviye korur.
• “Subdomain already exists” hatası genellikle artık kalmış DNS veya yapılandırma kaydından kaynaklanır.
• İçerik ana konuyu destekliyorsa alt klasör, teknik veya kitle olarak ayrışıyorsa subdomain tercih edin; test subdomain’lerini mutlaka parola ile koruyun.