{"id":1650,"date":"2026-07-19T23:01:57","date_gmt":"2026-07-19T20:01:57","guid":{"rendered":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/?p=1650"},"modified":"2026-07-19T23:01:57","modified_gmt":"2026-07-19T20:01:57","slug":"cache-katmanlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/","title":{"rendered":"Cache Nedir? Hostingte Cache Katmanlar\u0131 Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p>Bir web sayfas\u0131 her istekte s\u0131f\u0131rdan olu\u015fturulmak zorunda de\u011fildir. Daha \u00f6nce \u00fcretilmi\u015f bir yan\u0131t\u0131n veya s\u0131k kullan\u0131lan verinin ge\u00e7ici bir kopyas\u0131n\u0131 saklayan cache mekanizmas\u0131, sonraki istekleri daha k\u0131sa s\u00fcrede kar\u015f\u0131lamaya yard\u0131mc\u0131 olur. T\u00fcrk\u00e7ede \u00f6nbellek olarak da adland\u0131r\u0131lan bu yap\u0131; ziyaret\u00e7inin taray\u0131c\u0131s\u0131ndan CDN noktalar\u0131na, web sunucusundan uygulama ve veritaban\u0131na kadar birden fazla katmanda \u00e7al\u0131\u015fabilir.<\/p>\n<p>Cache do\u011fru yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sunucu y\u00fck\u00fcn\u00fc ve yan\u0131t s\u00fcresini azaltabilir. Yanl\u0131\u015f yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise ziyaret\u00e7iye g\u00fcncelli\u011fini yitirmi\u015f sayfalar g\u00f6sterebilir, oturum ve sepet gibi ki\u015fisel alanlarda hatalara neden olabilir. Bu nedenle \u201ccache a\u00e7mak\u201d tek ba\u015f\u0131na bir optimizasyon de\u011fildir; hangi i\u00e7eri\u011fin, hangi katmanda, ne kadar s\u00fcreyle saklanaca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir.<\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_73 ez-toc-wrap-left counter-flat ez-toc-counter ez-toc-white ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<div class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">\u0130\u00e7erik Ba\u015fl\u0131klar\u0131:<\/div>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Cache_nedir\" title=\"Cache nedir?\">Cache nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Cache_hit_ve_cache_miss_nedir\" title=\"Cache hit ve cache miss nedir?\">Cache hit ve cache miss nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Tarayici_cache_nasil_calisir\" title=\"Taray\u0131c\u0131 cache nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?\">Taray\u0131c\u0131 cache nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#CDN_cache_nasil_calisir\" title=\"CDN cache nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?\">CDN cache nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#TTL_nasil_belirlenir\" title=\"TTL nas\u0131l belirlenir?\">TTL nas\u0131l belirlenir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Hangi_icerikler_cache_disinda_tutulmalidir\" title=\"Hangi i\u00e7erikler cache d\u0131\u015f\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r?\">Hangi i\u00e7erikler cache d\u0131\u015f\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Sunucu_tarafi_cache_katmanlari_nelerdir\" title=\"Sunucu taraf\u0131 cache katmanlar\u0131 nelerdir?\">Sunucu taraf\u0131 cache katmanlar\u0131 nelerdir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Web_sunucusu_ve_ters_proxy_cachei\" title=\"Web sunucusu ve ters proxy cache\u2019i\">Web sunucusu ve ters proxy cache\u2019i<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Uygulama_ve_nesne_cachei\" title=\"Uygulama ve nesne cache\u2019i\">Uygulama ve nesne cache\u2019i<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Opcode_cache\" title=\"Opcode cache\">Opcode cache<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Page_cache_object_cache_ve_opcode_cache_arasindaki_fark_nedir\" title=\"Page cache, object cache ve opcode cache aras\u0131ndaki fark nedir?\">Page cache, object cache ve opcode cache aras\u0131ndaki fark nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Cache_ne_zaman_ve_nasil_temizlenmelidir\" title=\"Cache ne zaman ve nas\u0131l temizlenmelidir?\">Cache ne zaman ve nas\u0131l temizlenmelidir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Cache_sorunlari_nasil_teshis_edilir\" title=\"Cache sorunlar\u0131 nas\u0131l te\u015fhis edilir?\">Cache sorunlar\u0131 nas\u0131l te\u015fhis edilir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Sonuc\" title=\"Sonu\u00e7\">Sonu\u00e7<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-15\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Cache_hakkinda_sik_sorulan_sorular\" title=\"Cache hakk\u0131nda s\u0131k sorulan sorular\">Cache hakk\u0131nda s\u0131k sorulan sorular<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-16\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Cache_temizlemek_siteyi_hizlandirir_mi\" title=\"Cache temizlemek siteyi h\u0131zland\u0131r\u0131r m\u0131?\">Cache temizlemek siteyi h\u0131zland\u0131r\u0131r m\u0131?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-17\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#DNS_cache_ile_web_sayfasi_cachei_ayni_mi\" title=\"DNS cache ile web sayfas\u0131 cache\u2019i ayn\u0131 m\u0131?\">DNS cache ile web sayfas\u0131 cache\u2019i ayn\u0131 m\u0131?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-18\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Dinamik_bir_site_cache_kullanabilir_mi\" title=\"Dinamik bir site cache kullanabilir mi?\">Dinamik bir site cache kullanabilir mi?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-19\" href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cache-katmanlari\/#Cache_suresi_ne_kadar_olmalidir\" title=\"Cache s\u00fcresi ne kadar olmal\u0131d\u0131r?\">Cache s\u00fcresi ne kadar olmal\u0131d\u0131r?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cache_nedir\"><\/span>Cache nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Cache, olu\u015fturulmas\u0131 veya kaynaktan al\u0131nmas\u0131 zaman alan bir verinin daha h\u0131zl\u0131 eri\u015filebilen ge\u00e7ici bir kopyas\u0131d\u0131r. Bir ziyaret\u00e7i ayn\u0131 dosyay\u0131 ya da ayn\u0131 sayfay\u0131 yeniden istedi\u011finde sistem, uygun ve ge\u00e7erli bir kopya varsa as\u0131l kayna\u011fa kadar gitmeden bu kopyay\u0131 sunabilir. B\u00f6ylece i\u015flemci, disk, veritaban\u0131 ve a\u011f \u00fczerindeki tekrar eden i\u015f azal\u0131r.<\/p>\n<p>Web altyap\u0131s\u0131nda tek bir cache yoktur. Taray\u0131c\u0131 g\u00f6rsel ve stil dosyalar\u0131n\u0131 yerel diskte tutabilir; CDN, statik dosyalar\u0131 ziyaret\u00e7iye yak\u0131n bir noktada saklayabilir; web sunucusu haz\u0131r HTML yan\u0131tlar\u0131n\u0131 sunabilir; uygulama s\u0131k kullan\u0131lan nesneleri bellekte tutabilir. Bu katmanlar\u0131n her biri farkl\u0131 bir sorunu \u00e7\u00f6zer ve farkl\u0131 temizleme kurallar\u0131na ihtiya\u00e7 duyar.<\/p>\n<p>Cache kal\u0131c\u0131 depolama veya yedekleme de\u011fildir. S\u00fcresi dolan ya da ge\u00e7ersiz k\u0131l\u0131nan bir cache kayd\u0131 yeniden \u00fcretilebilir. Bu nedenle \u00f6nbellekte duran bir dosyan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, as\u0131l dosya veya veritaban\u0131 i\u00e7in yedek al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cache_hit_ve_cache_miss_nedir\"><\/span>Cache hit ve cache miss nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u0130stenen i\u00e7erik ilgili cache katman\u0131nda bulunuyor ve h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erliyse buna <strong>cache hit<\/strong> denir. Sistem haz\u0131r kopyay\u0131 g\u00f6nderdi\u011fi i\u00e7in genellikle daha az i\u015flem yapar. \u0130\u00e7erik bulunmuyorsa, s\u00fcresi dolmu\u015fsa veya iste\u011fin ko\u015fullar\u0131 saklanan kopyayla uyu\u015fmuyorsa <strong>cache miss<\/strong> olu\u015fur. Bu durumda istek bir sonraki katmana ya da as\u0131l uygulamaya iletilir.<\/p>\n<p>Cache miss her zaman hata de\u011fildir. \u0130lk istek, yeni yay\u0131mlanan bir sayfa veya ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f bir yan\u0131t do\u011fal olarak miss \u00fcretebilir. Sorun, \u00f6nbelle\u011fe al\u0131nmas\u0131 beklenen pop\u00fcler ve ayn\u0131 i\u00e7erikte s\u00fcrekli miss g\u00f6r\u00fclmesidir. Bu durum d\u00fc\u015f\u00fck TTL, yanl\u0131\u015f cache anahtar\u0131, gereksiz \u00e7erez varyasyonlar\u0131 veya her istekte cache\u2019i ge\u00e7ersiz k\u0131lan uygulama davran\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklanabilir.<\/p>\n<p>Hit oran\u0131 tek ba\u015f\u0131na ba\u015far\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak de\u011ferlendirilmemelidir. \u00d6rne\u011fin kullan\u0131c\u0131 hesab\u0131 ve \u00f6deme sayfalar\u0131n\u0131 \u00f6nbelle\u011fe almamak hit oran\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir; ancak veri do\u011frulu\u011fu ve g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fru tercih budur. Hedef, m\u00fcmk\u00fcn olan en y\u00fcksek oran de\u011fil, g\u00fcvenle tekrar kullan\u0131labilen yan\u0131tlar i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir oran elde etmektir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tarayici_cache_nasil_calisir\"><\/span>Taray\u0131c\u0131 cache nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Taray\u0131c\u0131 cache, HTML, CSS, JavaScript, yaz\u0131 tipi ve g\u00f6rsel gibi kaynaklar\u0131n bir kopyas\u0131n\u0131 kullan\u0131c\u0131n\u0131n cihaz\u0131nda tutar. Sunucu; <code>Cache-Control<\/code>, <code>Expires<\/code>, <code>ETag<\/code> ve <code>Last-Modified<\/code> gibi HTTP ba\u015fl\u0131klar\u0131yla taray\u0131c\u0131ya kayna\u011f\u0131n saklan\u0131p saklanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve ne zaman yeniden do\u011frulanaca\u011f\u0131n\u0131 bildirir.<\/p>\n<p>Kayna\u011f\u0131n kullan\u0131m s\u00fcresi devam ediyorsa taray\u0131c\u0131 yerel kopyay\u0131 kullanabilir. Yeniden do\u011frulama gerekti\u011finde ko\u015fullu bir istek g\u00f6nderir; dosya de\u011fi\u015fmemi\u015fse sunucu g\u00f6vdeyi tekrar aktarmadan bunu bildirebilir. Dosya de\u011fi\u015fmi\u015fse yeni s\u00fcr\u00fcm indirilir. Bu yakla\u015f\u0131m \u00f6zellikle tekrar gelen ziyaret\u00e7ilerde aktar\u0131lan veri miktar\u0131n\u0131 azalt\u0131r.<\/p>\n<p>Uzun s\u00fcre saklanan statik dosyalarda dosya ad\u0131 s\u00fcr\u00fcmlemek yararl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin stil dosyas\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi de\u011fi\u015fti\u011finde dosya ad\u0131ndaki s\u00fcr\u00fcm veya i\u00e7erik \u00f6zeti de de\u011fi\u015ftirilirse eski dosya cache\u2019te kal\u0131rken taray\u0131c\u0131 yeni adresi indirir. HTML belgelerinde ise daha k\u0131sa ve kontroll\u00fc s\u00fcreler tercih edilebilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"CDN_cache_nasil_calisir\"><\/span>CDN cache nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>CDN, i\u00e7eri\u011fin kopyalar\u0131n\u0131 farkl\u0131 co\u011frafi noktalardaki u\u00e7 sunucularda tutar. Bir ziyaret\u00e7inin iste\u011fi uygun bir u\u00e7 noktaya y\u00f6nlendirilir; ge\u00e7erli kopya varsa yan\u0131t kaynak sunucuya ula\u015fmadan verilebilir. Bu y\u00f6ntem \u00f6zellikle g\u00f6rsel, video, CSS ve JavaScript gibi statik kaynaklarda gecikmeyi ve kaynak sunucu trafi\u011fini azaltabilir.<\/p>\n<p>Bir CDN\u2019in hangi yan\u0131tlar\u0131 saklayaca\u011f\u0131; URL, sorgu parametresi, \u00e7erez, HTTP y\u00f6ntemi, yan\u0131t ba\u015fl\u0131klar\u0131 ve tan\u0131mlanan kurallara ba\u011fl\u0131d\u0131r. <a href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/cloudflare-nedir-cloudflare-nasil-kullanilir-2025\/\">Cloudflare\u2019\u0131n \u00f6nbellekleme yap\u0131s\u0131<\/a> gibi u\u00e7 katman \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinde, kaynak sunucudaki kurallarla CDN ayarlar\u0131n\u0131n birbiriyle \u00e7eli\u015fmemesi \u00f6nemlidir. Aksi h\u00e2lde bir katman temizlense bile di\u011fer katman eski yan\u0131t\u0131 sunmaya devam edebilir.<\/p>\n<p>CDN cache ile sunucu cache ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. CDN kopyay\u0131 a\u011f\u0131n u\u00e7 noktas\u0131nda saklarken sunucu cache, kaynak altyap\u0131n\u0131n i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. CDN\u2019de miss olu\u015ftu\u011funda istek kaynak sunucuya gelir; kaynak sunucunun kendi cache\u2019i varsa yan\u0131t yine uygulamay\u0131 ve veritaban\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmadan \u00fcretilebilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"TTL_nasil_belirlenir\"><\/span>TTL nas\u0131l belirlenir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>TTL, bir cache kayd\u0131n\u0131n yeniden do\u011frulanmadan veya s\u00fcresi dolmadan ne kadar s\u00fcre kullan\u0131labilece\u011fini belirler. Her i\u00e7erik i\u00e7in tek bir ideal TTL yoktur. De\u011fi\u015fme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, yanl\u0131\u015f veya eski bilginin etkisi, cache temizleme yetene\u011fi ve trafi\u011fin yo\u011funlu\u011fu birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n<p>Logo, yaz\u0131 tipi ve s\u00fcr\u00fcmlenmi\u015f CSS dosyalar\u0131 seyrek de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7in daha uzun s\u00fcre saklanabilir. Haber ak\u0131\u015f\u0131, stok durumu veya fiyat bilgisi gibi s\u0131k g\u00fcncellenen veriler daha k\u0131sa TTL ya da olay temelli ge\u00e7ersiz k\u0131lma gerektirebilir. G\u00fcncelleme an\u0131nda purge i\u015flemi g\u00fcvenilir bi\u00e7imde tetiklenebiliyorsa baz\u0131 i\u00e7eriklerde daha uzun TTL kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p>TTL \u00e7ok k\u0131sa tutulursa cache\u2019in tekrar kullan\u0131m avantaj\u0131 azal\u0131r ve kaynak sunucu daha s\u0131k \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00c7ok uzun tutulursa g\u00fcncellik sorunu b\u00fcy\u00fcr. Uygun s\u00fcre \u00f6nce kontroll\u00fc bir ortamda denenmeli; hit-miss oranlar\u0131, kaynak t\u00fcketimi ve i\u00e7erik g\u00fcncelli\u011fi birlikte izlenmelidir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hangi_icerikler_cache_disinda_tutulmalidir\"><\/span>Hangi i\u00e7erikler cache d\u0131\u015f\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Kullan\u0131c\u0131ya veya oturuma g\u00f6re de\u011fi\u015fen sayfalar varsay\u0131lan olarak dikkatle ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Y\u00f6netim panelleri, hesap sayfalar\u0131, al\u0131\u015fveri\u015f sepeti, \u00f6deme ad\u0131mlar\u0131, ki\u015fisel teklifler ve kimlik do\u011frulama yan\u0131tlar\u0131 ortak bir cache \u00fczerinden ba\u015fka kullan\u0131c\u0131lara sunulmamal\u0131d\u0131r. Bu sayfalar i\u00e7in cache\u2019i kapatmak veya kullan\u0131c\u0131ya \u00f6zel g\u00fcvenli kurallar tan\u0131mlamak gerekir.<\/p>\n<p><code>POST<\/code> gibi veri de\u011fi\u015ftiren istekler, tek kullan\u0131ml\u0131k g\u00fcvenlik belirte\u00e7leri i\u00e7eren yan\u0131tlar ve anl\u0131k do\u011fruluk gerektiren API sonu\u00e7lar\u0131 da genel sayfa cache\u2019i i\u00e7in uygun olmayabilir. Uygulaman\u0131n yaln\u0131zca herkese a\u00e7\u0131k ve ayn\u0131 yan\u0131t\u0131 \u00fcreten b\u00f6l\u00fcmleri cache\u2019lenebilir; ki\u015fisel par\u00e7alar ayr\u0131 isteklerle y\u00fcklenebilir.<\/p>\n<p>\u00c7erez bulunan her iste\u011fi otomatik olarak cache d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmak g\u00fcvenli ama verimsiz olabilir. Bunun yerine hangi \u00e7erezlerin ger\u00e7ekten i\u00e7eri\u011fi de\u011fi\u015ftirdi\u011fi belirlenmelidir. Ayn\u0131 \u015fekilde t\u00fcm sorgu parametrelerini farkl\u0131 bir cache anahtar\u0131 yapmak, gereksiz say\u0131da kopya olu\u015fturarak hit oran\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sunucu_tarafi_cache_katmanlari_nelerdir\"><\/span>Sunucu taraf\u0131 cache katmanlar\u0131 nelerdir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img src=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/sunucu-cache.avif\" alt=\"Sunucu taraf\u0131 cache katmanlar\u0131 nelerdir?\" width=\"1672\" height=\"941\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" \/><\/figure>\n<p>Sunucu taraf\u0131nda cache, web sunucusu ile uygulama ve veritaban\u0131 aras\u0131nda farkl\u0131 seviyelerde kurulabilir. Baz\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler haz\u0131r HTML yan\u0131t\u0131 saklarken baz\u0131lar\u0131 PHP taraf\u0131ndan kullan\u0131lan kodu veya uygulaman\u0131n s\u0131k istedi\u011fi verileri bellekte tutar. <a href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/litespeed-hosting\/\">LiteSpeed hosting altyap\u0131s\u0131<\/a> gibi web sunucusu tabanl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler, do\u011fru eklenti ve kurallarla tam sayfa cache\u2019i uygulayabilir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Web_sunucusu_ve_ters_proxy_cachei\"><\/span>Web sunucusu ve ters proxy cache\u2019i<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Web sunucusu ya da \u00f6n\u00fcndeki ters proxy, belirli HTTP yan\u0131tlar\u0131n\u0131 uygulamaya iletmeden sunabilir. Bu katman y\u00fcksek trafikli, herkese ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcnen sayfalarda etkili olabilir. Cache anahtar\u0131; <a href=\"https:\/\/verimin.com.tr\/alan-adi\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"1\" title=\"domain\">alan ad\u0131<\/a>, yol, protokol, sorgu ve gerekli durumlarda belirli \u00e7erezlerden olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Uygulama_ve_nesne_cachei\"><\/span>Uygulama ve nesne cache\u2019i<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Uygulama cache\u2019i, hesaplanmas\u0131 maliyetli sonu\u00e7lar\u0131 veya s\u0131k kullan\u0131lan nesneleri bellekte saklar. Redis veya Memcached benzeri bir servis kullan\u0131labilir; ancak kullan\u0131m bi\u00e7imi uygulaman\u0131n deste\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yanl\u0131\u015f anahtarlama ya da ge\u00e7ersiz k\u0131lma, eski verinin uzun s\u00fcre kalmas\u0131na neden olabilir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Opcode_cache\"><\/span>Opcode cache<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>PHP gibi \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131nda opcode cache, kaynak kodun her istekte yeniden ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p derlenmesini azalt\u0131r. Bu katman HTML sayfa kopyas\u0131 tutmaz; \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya haz\u0131r kod temsillerini saklar. Bu nedenle sayfa cache\u2019i ve object cache ile ayn\u0131 ama\u00e7ta de\u011ferlendirilmemelidir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Page_cache_object_cache_ve_opcode_cache_arasindaki_fark_nedir\"><\/span>Page cache, object cache ve opcode cache aras\u0131ndaki fark nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Page cache, tamamlanm\u0131\u015f HTML yan\u0131t\u0131n\u0131 saklar ve uygun istekte uygulamay\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131r. Object cache, uygulaman\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 sorgu sonu\u00e7lar\u0131, ayarlar veya hesaplanm\u0131\u015f nesneler gibi daha k\u00fc\u00e7\u00fck veri par\u00e7alar\u0131n\u0131 saklar. Opcode cache ise uygulama kodunun \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaya haz\u0131rlanma maliyetini azalt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu katmanlar birbirinin yerine ge\u00e7mez. Page cache devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gereken dinamik bir sayfa, object cache ve opcode cache\u2019ten yine yararlanabilir. Tam sayfa cache\u2019i bulunan bir sayfan\u0131n ilk olu\u015fturulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda da object ve opcode katmanlar\u0131 kaynak t\u00fcketimini azaltabilir.<\/p>\n<p>Veritaban\u0131n\u0131n kendi buffer ve sorgu mekanizmalar\u0131 da performans\u0131 etkiler; ancak her sorguyu ayr\u0131 bir uygulama cache\u2019ine almak do\u011fru de\u011fildir. Verinin g\u00fcncellenme bi\u00e7imi, tutarl\u0131l\u0131k gereksinimi ve cache invalidation y\u00f6ntemi tasar\u0131m\u0131n par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cache_ne_zaman_ve_nasil_temizlenmelidir\"><\/span>Cache ne zaman ve nas\u0131l temizlenmelidir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img src=\"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/cache-temizleme.avif\" alt=\"Cache ne zaman ve nas\u0131l temizlenmelidir?\" width=\"1672\" height=\"941\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" \/><\/figure>\n<p>\u0130\u00e7erik yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda, tema veya uygulama dosyalar\u0131 de\u011fi\u015fti\u011finde, kritik bir yap\u0131land\u0131rma g\u00fcncellendi\u011finde ya da ziyaret\u00e7iye eski veri sunuldu\u011fu do\u011fruland\u0131\u011f\u0131nda ilgili cache kay\u0131tlar\u0131 temizlenebilir. \u00d6nce yaln\u0131z etkilenen URL veya anahtarlar\u0131 silmek, t\u00fcm cache\u2019i bir anda bo\u015faltmaktan daha kontroll\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Katmanlar s\u0131rayla de\u011ferlendirilmelidir: uygulama veya eklenti cache\u2019i, web sunucusu cache\u2019i, CDN ve son olarak taray\u0131c\u0131. DNS cache ayr\u0131 bir mekanizmad\u0131r; alan ad\u0131n\u0131n IP\u2019ye \u00e7\u00f6z\u00fcmleme bilgisini tutar ve sayfa i\u00e7eri\u011fi temizleme ara\u00e7lar\u0131ndan etkilenmez. DNS de\u011fi\u015fikliklerinde kay\u0131t TTL\u2019si ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleyici davran\u0131\u015f\u0131 ayr\u0131ca incelenmelidir.<\/p>\n<p>Cache temizlemek siteyi kal\u0131c\u0131 olarak h\u0131zland\u0131rmaz. Temizli\u011fin hemen ard\u0131ndan kay\u0131tlar\u0131n yeniden olu\u015fmas\u0131 gerekti\u011fi i\u00e7in ilk istekler daha yava\u015f bile olabilir. Temizleme bir sorun giderme veya g\u00fcncel i\u00e7eri\u011fi yayma i\u015flemidir; s\u00fcrekli uygulanmas\u0131, alttaki yanl\u0131\u015f kural\u0131 gizleyebilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cache_sorunlari_nasil_teshis_edilir\"><\/span>Cache sorunlar\u0131 nas\u0131l te\u015fhis edilir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>G\u00fcncel olmayan i\u00e7erik g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u00f6nce sorunun herkeste mi, belirli bir oturumda m\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belirlenmelidir. Gizli pencere, farkl\u0131 a\u011f ve farkl\u0131 cihaz kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 taray\u0131c\u0131 cache\u2019i ile ortak sunucu\/CDN cache\u2019ini ay\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olur. URL\u2019ye rastgele parametre eklemek baz\u0131 katmanlar\u0131 atlayabilir; ancak sonucu yorumlarken ilgili sistemin sorgu parametresi politikas\u0131n\u0131 bilmek gerekir.<\/p>\n<p>Taray\u0131c\u0131 geli\u015ftirici ara\u00e7lar\u0131nda yan\u0131t ba\u015fl\u0131klar\u0131, ya\u015f bilgisi ve cache durumu incelenebilir. CDN ya da web sunucusu kendine \u00f6zg\u00fc hit-miss ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6nderiyorsa hangi katman\u0131n yan\u0131t verdi\u011fi anla\u015f\u0131labilir. Uygulama loglar\u0131 ve kaynak sunucu eri\u015fim loglar\u0131 da iste\u011fin ger\u00e7ekten kayna\u011fa ula\u015f\u0131p ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Yanl\u0131\u015f i\u00e7eri\u011fi \u00fcreten katman belirlendikten sonra yaln\u0131z o katman temizlenmeli ve ayn\u0131 istek yeniden test edilmelidir. Ard\u0131ndan cache anahtar\u0131, TTL, \u00e7erez istisnalar\u0131 ve purge tetikleyicileri g\u00f6zden ge\u00e7irilmelidir. Sorunu her seferinde toplu temizleme ile gidermek yerine tekrarlanmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen kural d\u00fczeltilmelidir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sonuc\"><\/span>Sonu\u00e7<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Cache; taray\u0131c\u0131, CDN, web sunucusu, uygulama, opcode ve veritaban\u0131 \u00e7evresinde birbirini tamamlayan katmanlardan olu\u015fur. Do\u011fru i\u00e7erik do\u011fru s\u00fcrede sakland\u0131\u011f\u0131nda daha d\u00fc\u015f\u00fck yan\u0131t s\u00fcresi ve daha dengeli kaynak kullan\u0131m\u0131 sa\u011flanabilir. Ki\u015fisel ve anl\u0131k veriler yanl\u0131\u015f cache\u2019lendi\u011finde ise performans kazanc\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck i\u015flev ve g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 yakla\u015f\u0131m, \u00f6nce istek ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 haritalamak, her katman\u0131n sorumlulu\u011funu tan\u0131mlamak ve \u00f6l\u00e7\u00fcm yapmakt\u0131r. TTL, istisnalar ve temizleme mekanizmas\u0131 i\u00e7erik t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re belirlenmeli; de\u011fi\u015fikliklerden sonra hem g\u00fcncellik hem de hit-miss davran\u0131\u015f\u0131 do\u011frulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cache_hakkinda_sik_sorulan_sorular\"><\/span>Cache hakk\u0131nda s\u0131k sorulan sorular<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cache_temizlemek_siteyi_hizlandirir_mi\"><\/span>Cache temizlemek siteyi h\u0131zland\u0131r\u0131r m\u0131?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Cache temizli\u011fi tek ba\u015f\u0131na h\u0131z optimizasyonu de\u011fildir. Bozuk veya eski kay\u0131tlar\u0131 kald\u0131rarak belirli bir sorunu \u00e7\u00f6zebilir; fakat kay\u0131tlar yeniden olu\u015fturulurken ilk istekler daha fazla i\u015flem gerektirebilir. Kal\u0131c\u0131 iyile\u015ftirme i\u00e7in yanl\u0131\u015f TTL, cache anahtar\u0131 veya istisna kural\u0131 d\u00fczeltilmelidir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"DNS_cache_ile_web_sayfasi_cachei_ayni_mi\"><\/span>DNS cache ile web sayfas\u0131 cache\u2019i ayn\u0131 m\u0131?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Hay\u0131r. DNS cache, alan ad\u0131n\u0131n hangi IP adresine \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi\u011fini saklar. Web sayfas\u0131 cache\u2019i ise HTML veya statik dosya gibi i\u00e7erikleri tutar. Birini temizlemek di\u011ferini do\u011frudan temizlemez.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dinamik_bir_site_cache_kullanabilir_mi\"><\/span>Dinamik bir site cache kullanabilir mi?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Evet. Herkese ayn\u0131 sunulan sayfalar tam sayfa cache\u2019inden yararlanabilir; kullan\u0131c\u0131ya \u00f6zel b\u00f6l\u00fcmler cache d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131labilir. Ayr\u0131ca tam sayfa cache\u2019i uygun olmasa bile object cache ve opcode cache gibi katmanlar kullan\u0131labilir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cache_suresi_ne_kadar_olmalidir\"><\/span>Cache s\u00fcresi ne kadar olmal\u0131d\u0131r?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Sabit bir s\u00fcre yoktur. S\u00fcr\u00fcmlenmi\u015f statik dosyalar daha uzun, s\u0131k de\u011fi\u015fen i\u00e7erikler daha k\u0131sa s\u00fcre saklanabilir. G\u00fcncellemenin etkisi, purge mekanizmas\u0131 ve trafik yap\u0131s\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerek i\u00e7erik t\u00fcr\u00fcne \u00f6zel TTL belirlenmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir web sayfas\u0131 her istekte s\u0131f\u0131rdan olu\u015fturulmak zorunda de\u011fildir. Daha \u00f6nce \u00fcretilmi\u015f bir yan\u0131t\u0131n veya&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1637,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1650","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1650"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1663,"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650\/revisions\/1663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/verimin.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}